Bu gün sizə böyük təxəyyüllü balaca bir qızı təqdim edirəm. Məmmədova Zəminə. Onun 13 yaşı var. Atası vəfat etdikdən sonra anası ilə birlikdə baba evində yaşayır. Zəminə kitab oxumağı çox sevir. Məqalə və hekayələr yazır. Ən böyük arzusu yazıçı olmaqdır. Zəminə çox istəyir ki, insanlar onun yazdıqlarını oxusun və sevsinlər. Biz də Zəminənin bu istəyinə qoşularaq ona uğurlar diləyirik. Qoy, yazmaq istəyi və bacarığı onun həyatının aparıcı gücü olsun və onu ucalara daşısın. Allah yolunu açıq etsin.
Zəminənin “7 məktub bir həqiqiət” yazısının 1-ci hissəsini buradan oxuya bilərsiniz.
AYİŞƏ NƏBİ
Giriş
Həyat çox vaxt bizə seçimlər təqdim etdiyini iddia edən nəhəng bir ssenaridir. Amma bir çoxumuz üçün bu ssenari biz doğulmazdan çox əvvəl yazılıb. Biz sadəcə bizə ayrılmış vaxtda, bizə cızılmış relslərin üzərində hərəkət edən sərnişinlərik. Bəs o relslər qəfil qırılsa? Bəs hər səhər güzgüdə gördüyünüz o nizamlı, sakit və təhlükəsiz həyat əslində bir yalanın üzərində qurulubsa?
Bu kitab — Fəridənin hekayəsidir. Amma eyni zamanda, hər gün eyni saatda oyanan, eyni yollarla işə gedən, eyni qorxuları gizlədən hər birimizin hekayəsidir. Fəridə üçün nizam bir xilaskardır. O, atasının itkisi ilə yaranan o qaranlıq boşluğu saatların dəqiqliyi, ütülü geyimlər və rəngsiz divarlarla doldurmağa çalışır. Çünki nizam susmaqdır. Nizam sual verməməkdir.
Lakin bir səhər qapısının altından sürüşdürülən o ağ zərf, sadəcə bir kağız parçası deyil, keçmişin soyuq əlidir. O əl Fəridəni nizamın saxta hüzurundan dartıb çıxarır və Bakının küləkli küçələrində, adsız məzarların sükutunda, paslanmış “Şeytan çarxları”nın kölgəsində gəzdirir.
“Naməlum Nömrədən 7 Məktub” oxucuya bir sual verir: Sən həqiqəti öyrənmək üçün bütün həyatını dağıtmağa hazırsanmı?
Bu romanın hər fəslində bir qıfıl açılır. Amma açılan hər qapının arxasında yeni bir qaranlıq gizlənir. Fəridə ilə birlikdə bu yeddi məktubun izinə düşərkən, siz də öz keçmişinizin tozlu rəflərinə baxacaqsınız. Çünki bəzən ən böyük sirlər elə hamının gözü qarşısında, ən sadə nizamın içində gizlənir.
Unutmayın, bu bir xilas hekayəsi deyil. Bu, özünü kəşf etmək üçün yox olmağı gözə alan bir qadının, iyirmi illik sükutu sındıran bir atanın və qatilini bağışlamağı öyrənən bir vicdanın dastanadır.
İndi zərfi açmağın vaxtıdır. İlk məktub sizi gözləyir.
Xoş mütaliələr…
************
Bakının noyabr küləyi qədim, daş binanın pəncərə çərçivələrini elə sarsıdırdı ki, sanki içəri girmək üçün icazə istəyən inadkar və qəzəbli bir qonaq idi. Fəridə yatağında dikəldi. Soyuq otaqda onun nəfəsi kiçik buxar dumanı yaradırdı. Saat tam 07:00 idi. İllərdir bir saniyə belə gecikməyən daxili saatı onu yenə yanıltdı. Onun həyatı bu görünməz relslərin üzərində hərəkət edirdi: hər şey proqnozlaşdırılan, hər şey rəngsiz, hər şey təhlükəsiz idi.
Fəridə yataqdan qalxıb ayaqlarını soyuq döşəməyə qoydu. Bu soyuqluq ona sağ olduğunu xatırladırdı. Güzgünün qarşısına keçdi. Tünd qəhvəyi saçlarını darayarkən güzgüdəki əksinə baxdı. Gözlərindəki yorğunluq nizamın gətirdiyi bir yük idi. Fəridə üçün nizam sadəcə vərdiş deyildi, o həm də bir qalxan idi. Atasını itirdiyi o qaranlıq gündən bəri xaosdan qaçmaq üçün özünə bu görünməz qəfəsi tikmişdi.O, mətbəxə keçdi. Çaydanın fısıltısı otaqdakı sükutu pozan yeganə səs idi. Hər şey yerli-yerində idi: fincan sağda, şəkər qabı solda. Fəridə pəncərədən aşağı, boz Bakı küçələrinə baxdı. İnsanlar qarışqa kimi tələsir, hər kəs öz kiçik dünyasında sağ qalmağa çalışırdı. O, çayını bitirdi, fincanı yudu və qurulayıb dəqiq yerinə qoydu. Bu hərəkətlər ona nəzarət hissi verirdi. Dünyada hər şey dağıla bilərdi, amma onun mətbəxində hər şey qaydasında olmalı idi.
Paltar dolabını açdı. Hamısı eyni tonlarda — boz, qara və tünd göy rəngli geyimlər. Rəngli heç nə yox idi, çünki rənglər diqqət çəkərdi, diqqət çəkmək isə risk idi. Maltosunu geyindi, çantasının zəncirini düzəltdi. Qapını kilidləyib pilləkənlərə tərəf dönəndə dayandı. Ürəyi qəfil bir sancı ilə döyündü. Boz kafelərin üzərində, tam qapısının astanasında qar kimi ağ bir zərf uzanmışdı. Üzərində nə göndərənin adı vardı, nə də bir möhür. Sadəcə, Fəridənin öz xəttinə bənzəyən, amma ondandaha qətiyyətli bir yazı ilə bircə söz yazılmışdı: “OXU”.
Fəridə zərfi götürdü. Kağızın toxunuşu qəribə idi, sanki barmaqlarını yandırırdı. Blokun qaranlıq künclərinə baxdı. Kimisə görməyi gözləyirdi, amma yalnız boşluq və kiflənmiş divarlar vardı. Ehtiyatla zərfi açdı. İçindəki kağızda cəmi iki cümlə vardı:
“Salam, Fəridə. Bu gün həmişə mindiyin 18 nömrəli avtobusa minmə. Əgər nizamını pozmasan, bir daha həyatın olmayacaq.”
Bir anlıq güldü. “Bu nə axmaqlıqdır?” — deyə düşündü. Bəlkə iş yoldaşlarının zarafatı idi? Amma iş yoldaşları onun belə şeylərdən xoşlanmadığını bilirdilər. O, kağızı cibinə qoyub binadan çıxdı. Külək onun üzünə bir şillə kimi dəydi, amma o, dayanmadı. Dayandacağa tərəf yeridi.
Dayandacaqda insanlar toplaşmışdı. Hər kəs soyuqdan büzüşmüş, telefonlarına başını qatmışdı. Saat 07:45. Uzaqdan 18 nömrəli avtobusun tanış boz rəngi göründü. Avtobus gicilti ilə saxladı, qapılar açıldı. İnsanlar bir-birini itələyərək içəri doluşurdular. Fəridə ayağını pilləyə qoymaq istədi, amma cibindəki kağızın ağırlığını hiss etdi. O kağız parçası sanki bir qurğuşun kimi onu yerə yapışdırmışdı.
— “Hey, qızım, minmirsən? Qapını bağlayıram!” — sürücü səbirsizliklə qışqırdı. Fəridə sürücünün yorğun gözlərinə baxdı. Sonra içəridəki insanlara. Onların heç biri bilmirdi ki, bəlkə də son səfərlərini edirlər. — “Xeyr… mən… mən növbətini gözləyəcəm,” — deyə pıçıldadı. Sürücü qapıları şaqqıltı ilə bağladı və avtobus yerindən tərpəndi.
Fəridə dayandacaqda tək qaldı. İçində özünü axmaq kimi hiss edirdi. Bir kağız parçasına görə işə gecikəcəkdi. Müdiri yenə ona irad tutacaqdı. Amma cəmi beş dəqiqə sonra şəhərin sükutu dəhşətli bir səslə parçalandı. Uzaqdan gələn o ağır metal səsi, ardınca gələn təkər fəryadı…
Telefonuna bir-bir bildirişlər gəlməyə başladı. Sosial şəbəkələr qəza xəbəri ilə çalxalanırdı. 18 nömrəli avtobus körpüdən aşmışdı. Fəridənin dizləri büküldü, soyuq asfaltın üzərinə çökdü. O, sağ idi. Amma bu sağ qalmaq hissi ona hüzur vermədi. Çünki kimsə gələcəyi görmüşdü. Kimsə onu ölümdən xilas etmişdi, amma bunun qarşılığında ondan nə istəyəcəyini hələ bilmirdi. O, artıq öz həyatının sahibi deyildi. Oyunun pərdəsi indi açılırdı.
************
Avtobus qəzasından sonra keçən üç gün Fəridə üçün zamanın fiziki bir ağırlığa çevrildiyi, rənglərin bozararaq yox olduğu bir kabus filmi kimi idi. O, işə getməmişdi. Müdirinin ard-arda gələn zənglərinə, iş yoldaşlarının “Sən o avtobusda olmalı idin, necə xilas oldun?” tipli maraq və gizli bir həsəd dolu mesajlarına cavab verməmişdi. Evinin pəncərə pərdələrini bir saniyə belə açmırdı. Sanki pərdəni bir az aralasa, o məktubu yazan, gələcəyi görən o qaranlıq gözlərlə qarşı-qarşıya gələcəyindən qorxurdu. Otaqdakı sükut elə ağır idi ki, Fəridə öz nəfəsini belə sanki kənardan eşidirdi.
Dördüncü günün sabahı, günəş hələ Bakının boz və rütubətli binalarının arxasından boylanmamışdı. Şəhərin üzərinə çökmüş o məşhur noyabr dumanı hər şeyi görünməz etmişdi. Fəridə dəh…
Qəbiristanlıqdan qayıdan Fəridə üçün Bakının küçələri artıq əvvəlki kimi deyildi. Hər tində bir kölgə, hər dayanan qara şüşəli maşında onu izləyən bir cüt göz axtarırdı. Ovcu hələ də o paslı açarların ağır metal qoxusunu verirdi; sabunla dəfələrlə yusa da, o “keçmişin qoxusu” sanki dərisinə hopmuşdu. Evə çatanda açarları titrəyən əllərlə masanın üstünə qoydu. Onlar sadəcə metal parçaları deyil, atasının iyirmi il əvvəl yarımçıq qalmış həyatının qalıqları, bəlkə də onun “dirilmə” ümidi idi.
Axşam saat 22:30. Bayırda noyabrın amansız küləyi Xəzərin duzlu suyunu binaların divarına çırpırdı. Fəridə pərdələri bərk-bərk çəkib qaranlıq otaqda oturmuşdu. Birdən telefonun vibrasiyası masanın üstündə qəribə bir səs çıxardı. Naməlum nömrədən gələn mesaj ekranda parıldadı:
Saat 00:00. Köhnə ‘Lunasapark’. Qorxunla üzləşməsən, həqiqəti heç vaxt daşıya bilməzsən. Tək gəl. İzlənirsən. Nizamın səni qorumur, Fəridə. Nizam səni sadəcə kor edir.”
Fəridə telefonu yerə atdı. “Lunasapark…” deyə pıçıldadı. Gözlərini yumanda altı yaşındakı o dəhşətli günü xatırladı. İnsan dənizi, rəngli karusellərin gicgahı ağrıdan musiqisi və atasının əlini buraxdığı o an. O gün parkda azarkən keçirdiyi o çarəsizlik hissi illər keçsə də damarlarında gəzirdi. İndi isə həmin qorxunun mərkəzinə, özü də gecə yarısı qayıtmalı idi.Saat düz 00:00-da o, parkın paslanmış darvazaları qarşısında idi. Bir zamanlar uşaq gülüşləri ilə dolub-daşan bu məkan indi sükutun və çürümənin məbədi idi. Darvazalar küləyin təsirindən acı bir fəryadla tərpənirdi. Fəridə əlindəki fənəri yandırdı. Işığın sönük şüası sındırılmış şüşə parçalarının, devrilmiş pambıq şəkəri köşklərinin və rəngi qopmuş karusel atlarının üzərində gəzişdi.
— “Kim var burada?” — deyə səsləndi. Səsi boş parkda əks-səda verib geri döndü. — “Məni bura çağırdın! İndi çıx qarşıma!”
Heç bir cavab gəlmədi. Sadəcə külək “Şeytan çarxı”nın paslanmış kabinələrini yellədir, metal-metala sürtülərək qulaqbatırıcı bir səs çıxarırdı. Fəridə addımlarını çarxa tərəf yönəltdi. Hər addımında ayağının altında sındırılmış oyuncaq parçaları və qurumuş budaqlar xışıldayırdı. Fənəri ən aşağıdakı kabinəyə tutanda qanı dondu.
Kabinədə bir qaraltı vardı. — “Ata?..” — Fəridənin səsi boğuldu. — “Ata, sənsən?”
Yaxınlaşdıqca gördü ki, bu bir insan deyil. Köhnə, üzü çatlamış bir vitrin manekeni idi. Amma manekenin əynindəki o geyimi görəndə Fəridə dizləri üstə yerə çökdü. Bu, həmin o qırmızı palto idi. Altı yaşında parkda azdığı gün əynində olan, yaxasındakı kiçik çiçək naxışlı düymələri hələ də yerində qalan o kiçik palto. Palto elə təmiz idi ki, sanki kimsə onu iyirmi il boyunca hər gün ütüləyib saxlamışdı.
Manekenin cansız, plastik əllərinin arasında dördüncü zərf dururdu. Fəridə titrəyən barmaqları ilə zərfi götürdü. Tam o an manekenin başı bir az yana əyildi. Mexaniki bir səs — kırt — sükutu pozdu. Fəridə dəhşət içində geriyə sıçradı.
— “Mənimlə oyun oynama!” — deyə qışqırdı, göz yaşları üzündən süzülürdü. — “Sən kimsən? Niyə mənim uşaqlığımı əlində oyuncaq etmisən?”
Məktubu cıraraq açdı. İçindən bir kağız və kiçik bir mürəkkəb qabı çıxdı:
(davamı olacaq)
