roman
(Əvvəlli 18.04.2026 tarixində yayımlandı)
“Bura atanın heç vaxt bitirmədiyi sonuncu layihəsidir, Fəridə. Emalatxananın açarları artıq sənədədir. Amma unutma, açarlar sadəcə qapıları açır, ruhundakı qıfılları yox. Ünvan: Binəqədi, Köhnə zavod yolu. Orada səni gözləyən biri var. Həmin adam həm sənin xilaskarın, həm də ən böyük kabusun ola bilər.”
Fəridə məktubu oxuyub bitirəndə parkın uzaq küncündə, qaranlıq sərv ağaclarının kölgəsində bir parıltı gördü. Bir siqaret işığı. Qırmızı, közərən bir nöqtə qaranlıqda hərəkətsiz qalmışdı. Biri orada dayanmışdı.
— “Səni görürəm!” — Fəridə qışqırdı və o tərəfə tərəf qaçdı. — “Dayan! Kim olduğunu de!”
Amma yaxınlaşanda orada heç kimin olmadığını gördü. Sadəcə yerdə hələ də dumanı çıxan bir siqaret kötüyü vardı. Siqaretin üzərində qəribə bir nişan — iki bir-birinə keçmiş dairə şəkli vardı. Fəridə kötüyü götürüb ovcuna sıxdı. “O buradadır,” — deyə düşündü. “Həmişə bir addım arxamdadır.”
O, parkın çıxışına tərəf qaçarkən artıq o köhnə, nizamlı qız deyildi. O, qaranlığı hiss edən, keçmişin qanlı əllərini çiyinlərində duyan bir axtarışçı idi. Ürəyindəki yeganə fikir isə Binəqədidəki o köhnə emalatxanaya çatmaq idi.
Binəqədinin sənaye zonasındakı o köhnə zavod yolu, Bakının mərkəzindən fərqli olaraq, sanki tərk edilmiş bir planet idi. Fəridə maşını yolun kənarında saxlayanda saat gecə saat üçü göstərirdi. Palçıqlı yollar, bir-birinə keçmiş paslı borular və uzaqdan gələn sahibsiz itlərin hürüşməsi atmosferi daha da ağırlaşdırırdı. O, əlindəki dördüncü zərfdə yazılan koordinatları izləyərək bina 44-ə yaxınlaşdı. Bura yarımçıq qalmış, pəncərələri daşla hörülmüş, beton bir div dörd divar idi.
Qəbiristanlıqdan tapdığı o paslı açarlar ovcunda buz kimi soyuq idi. Birinci açar böyük dəmir qapının ağır kilidinə uyğun gəldi. Kırt… Səs boş binanın dəhlizlərində ildırım kimi çaxdı.
İçəri girəndə rütubət və yağ iyi Fəridənin nəfəsini kəsdi. Fənərin işığını divarlara tutdu: köhnə mühərrik hissələri, toz içində olan çertyojlar və qəribə sxemlər. Bura atasının “itkin” düşdüyü gecəyə qədər işlədiyi gizli emalatxana idi. Tozlu masanın üstünə yaxınlaşdı. Orada qalın, dəri üzlü bir dəftər dururdu. Fəridə dəftəri açdı və gördükləri qarşısında beyni dumanlandı. Dəftərdə hər şey — onun uşaqlıq şəkli, məktəb qiymətləri, hətta bu səhər nə geyindiyi belə qeyd olunmuşdu.
— “Yox, bu mümkün deyil,” — deyə pıçıldadı. — “Atam… məni ölü halda belə izləyib?”
— “O, heç vaxt ölməyib, Fəridə,” — qaranlıq küncdən gələn boğuq və tanış bir səs sükutu bıçaq kimi kəsdi.
Fəridə yerində sıçradı, fənəri səsin gəldiyi tərəfə çevirdi. Kölgələrin içindən bir qadın çıxdı. Üzündə illərin gətirdiyi dərin qırışlar vardı, saçları gümüşü rəngdə idi, amma baxışları… O baxışlar Fəridəyə elə tanış idi ki, sanki hər sabah güzgüdə gördüyü gözlər idi.
— “Sən kimsən?” — Fəridənin səsi titrədi. — “Bura necə girdin?”
Qadın acı bir təbəssümlə yaxınlaşdı, işığın dairəsinə girdi: — “Səncə mən kiməm? Diqqətlə bax. Burnunun yanındakı o kiçik xala, sol gözünün altındakı o yara izinə… Mən sənin bitməmiş hekayənəm, Fəridə.”
Fəridə bir addım geri çəkildi, fənəri əlindən düşmək üzrə idi: — “Bu… bu hansısa iyrənc bir zarafatdır. Sən mənə bənzəyirsən. Çox bənzəyirsən. Amma bu mümkün deyil!”
Mümkün olan tək şey budur ki, sən hələ də qorxursan,” — qadın kəskin bir səslə dedi. — “Atamızı axtarmaqdan vaz keç dediyimdə zarafat etmirdim. O qapını açsan, gördüyün həqiqət səni azad etməyəcək, Fəridə. Səni məhv edəcək. Eynən məni məhv etdiyi kimi.”
— “Sən mənim gələcəyimsən?” — Fəridə bağırdı. — “Mənə bunu izah et! Əgər sən mənsənsə, niyə mənə kömək etmirsən? Niyə məni bu labirintə salmısan?”
— “Çünki mən sənin keçdiyin yollarda büdrədim,” — qadın yaxınlaşdı, əlini Fəridənin üzünə uzatdı, amma toxunmadı. — “Mən nizamı qorumağa çalışdım, amma atamın sirri nizam tanımır. O, 15 Mayda ölmədi. O, 15 Mayda öldürüldü və həm də yenidən doğuldu. Bax bura!”
Qadın masanın altındakı gizli bir siyirməni açdı və oradan beşinci zərfi çıxarıb Fəridəyə uzatdı.
— “Bunu götür,” — dedi qadın. — “Cəfər Səlimov xəstəxanadadır. Onu tapmalısan. Amma bil ki, ona verəcəyin hər qəpik pul, sənə atanın qanı bahasına başa gələcək.”
— “Cəfər? O qatil?” — Fəridə nifrətlə soruşdu. — “Mən ona niyə kömək etməliyəm?”
— “Çünki sənə qatil kimi göstərilən adam, bəlkə də bu dünyada səni həqiqətən sevən yeganə adamdır,” — qadın geri çəkilib yenidən qaranlığa qərq olmağa başladı. — “Get, Fəridə. Və unutma, güzgüyə hər baxanda məni yox, öz daxilindəki yalanı görəcəksən.”
“Gözlə! Getmə!” — Fəridə qaranlığa tərəf qaçdı, amma küncə çatanda orada heç kimin olmadığını gördü. Sadəcə divarda asılmış köhnə, çatlamış bir güzgü vardı. Güzgüdə öz əksinə baxdı. Gözləri yaşlı, üst-başı toz içində… Amma güzgüdəki əksinin arxasında bir anlıq atasının kölgəsini gördüyünü zənn etdi.
Masada qalan beşinci zərfi və bir bağlama köhnə, amma keçərli olan əskinasları götürdü. Cibindəki siqaret kötüyünü xatırladı. Emalatxanada da eyni siqaret qoxusu vardı.
— “Hər şey bir yalandır,” — deyə pıçıldadı. — “Amma mən bu yalanın sonuna qədər gedəcəm.”
Binadan çıxanda günəş Binəqədinin çirkli üfüqlərindən boylanırdı. İndi hədəf şəhər xəstəxanası idi. Atasının “qatili” ilə üzləşmək vaxtı gəlmişdi.
Xəstəxananın ağ və soyuq dəhlizləri Fəridənin üzərinə gəlirdi. Tibbi spirt qoxusu uşaqlıq xatirələrindəki o acı dərman dadını, atasının itkin düşdüyü gün xəstəxana dəhlizlərində keçirdiyi o çarəsiz saatları xatırladırdı. Binəqədidəki emalatxanadan çıxdıqdan sonra gözünə yuxu getməmişdi. Əlindəki pullarla dolu çantanı elə bərk sıxmışdı ki, barmaqlarının ucları ağarmışdı.
Reanimasiya şöbəsinin şüşə qapısı önündə dayandı. İçəridə, süni tənəffüs aparatının ritmik və ruhsuz səsi eşidilirdi: Bip… Bip… Bip… Bu səs sanki ölümün geri sayımı idi.
— “Bağışlayın,” — Fəridə qeydiyyatdakı tibb bacısına yaxınlaşdı. Səsi titrəyirdi, amma daxilindəki qəzəb onu ayaqda tuturdu. — “Cəfər Səlimov. Onu görməliyəm. Onun əməliyyat xərclərini ödəmək üçün gəlmişəm.”
Tibb bacı…
Bağ evinə gedən yol, sanki Fəridənin bütün həyatının bir xülasəsi idi: qaranlıq, dumanlı və hər döngəsi naməlumluqlarla dolu. Maşının fənərləri yolun kənarındakı çılpaq ağacları elə aydınladırdı ki, sanki onlar keçmişdən gələn və ona yol göstərən ruhlar idi. Yağış artıq kəsilmişdi, amma yerin nəmi və dənizin duzlu iyi Bakının bu kənar qəsəbəsində daha kəskin hiss olunurdu.
Darvazanın önündə dayananda Fəridənin əlləri sükandan ayrılmaq istəmirdi. Bu qapıdan içəri girmək, uşaqlığının ən böyük yarasını qanatmaq demək idi. Paslı metalın çıxardığı o acı səs gecənin sükutunu bıçaq kimi kəsdi. Addım-addım bağçaya girdi. Ayağının altında xışıldayan yarpaqlar ona “Geri dön!” deyirdi, amma ürəyi artıq başqa bir ritmlə döyünürdü.
Evin içinə girdi. Hər yer toz içində idi, mebellərin üstünə çəkilmiş ağ örtüklər qaranlıqda hərəkətsiz qalmış kabuslara bənzəyirdi. Birdən gözü mətbəx stoluna sataşdı. Orada, tozun və kimsəsizliyin ortasında tək bir şam yanırdı. Şamın titrəyən işığı divarlarda Fəridənin uşaqlıq kölgələrini — atasının çiynində gəzdiyi, birlikdə dondurma yediyi o xoşbəxt anları canlandırırdı.
Şamın yanında yeddinci, yəni sonuncu məktub dururdu. Zərf artıq ağ deyil, bir az saralmışdı. Fəridənin barmaqları kağıza toxunanda bədənindən bir titrəmə keçdi. Zərfi açanda içindən atasına aid olan o köhnə mühəndis qələmi və bir kağız düşdü.
Fəridə, mənim cəsur qızım… Sən yeddi ağır imtahanı keçdin. Sən nizamın saxta hüzurunu deyil, həqiqətin ağrılı azadlığını seçdin. Sən qorxularının gözlərinə baxdın və ‘qatil’ dediyin adamın ruhundakı təmizliyi gördün. İndi sən artıq o köməksiz, hər addımını nizamla atan balaca qız deyilsən. İndi sən mənim qızımsan. İndi arxana dön, Fəridə. Mən heç vaxt səni tərk etməmişdim. Mən həmişə sənin kölgəndə idim, hər nəfəsində idim.”
Fəridə məktubu oxuyub bitirəndə hıçqırığı boğazında düyünləndi. Göz yaşları kağızın üzərinə düşərək mürəkkəbi bulandırırdı. — “Bu mümkün deyil…” — deyə pıçıldadı. — “Sən ölmüsən… mən sənin üçün iyirmi il ağlamışam!”
O, yavaşca, sanki hərəkət etsə bu xəyalın dağılacağından qorxaraq arxasına döndü. Pilləkənlərin başında, kölgələrin tam mərkəzində bir adam dayanmışdı. Saçı-saqqalı tamamilə ağarmış, üzündə iyirmi ilin yorğunluğu və peşmançılığı dərin xəndəklər açmışdı. Amma gözləri… o gözlər hələ də Binəqədidəki o köhnə şəkildəki kimi, Fəridəyə heyranlıqla baxan mühəndis atasının gözləri idi.
— “Ata?..” — Fəridənin səsi fəryada bənzər bir pıçıltı ilə çıxdı.
— “Mən gəldim, Fəridə. Mən həmişə burada idim,” — atası pilləkənləri yavaş-yavaş düşməyə başladı. Səsi iyirmi ilin sükutunu daşıyırdı.
Fəridə yerində donmuşdu. İyirmi ilin nifrəti, sualları və daxili boşluğu bir anda vulkan kimi partladı. — “Yaxınlaşma!” — deyə bağırdı. — “Niyə etdin bunu? İyirmi il! İyirmi il mən hər gecə sənin necə öldürüldüyünü xəyal etdim! Anam sənin adını pıçıldayaraq öldü! Sən necə belə zalım ola bildin? Niyə məni bu 7 məktubluq cəhənnəmə saldın?”
Atası dayandı. Göz yaşları saqqalına süzüldü. — “Çünki səni yaşatmalı idim, Fəridə. O gecə mən ‘ölməsəydim’, səni məhv edəcəkdilər. Mənim tapdığım o layihə, o sirr… Sənin həyatından daha qiymətli deyildi. Cəfər məni gizlətdi. Mən səni hər gün izlədim. Məktəbə gedəndə, ilk dəfə işə düzələndə, o nizamlı həyatına qapılanda… Mən həmişə arxandakı o naməlum kölgə idim. Amma avtobus qəzası… onlar səni tapmışdılar. Mən məcbur idim. Səni sınağa çəkdim ki, artıq özünü qoruya biləsən. Çünki mənim vaxtım bitir, Fəridə.”
Fəridənin dizləri büküldü. O, hıçqıraraq yerə çökdü. Atası yaxınlaşdı və diz çökərək onu bağrına basdı. O tanış qoxu — tütün, mühərrik yağı və ata istiliyi… Bu qoxu Fəridənin ruhundakı bütün yaraları eyni anda bağladı.
— “Bağışla məni, ata… Səndən nifrət etməyə çalışdım, amma bacarmadım,” — Fəridə onun köynəyindən elə bərk yapışmışdı ki, sanki buraxsa yenə iyirmi illik qaranlığa düşəcəkdi.
— “Artıq qorxma, qızım,” — atası onun saçlarını sığalladı. — “Nizam bitti. İndi həqiqət zamanıdır. Biz birlikdəyik və bu dəfə heç bir məktub, heç bir sirr bizi ayıra bilməyəcək.”
Fəridə başını atasının çiynindən qaldırdı. Pəncərənin arxasından Bakının üfüqü artıq ağarmağa başlayırdı. Gecənin qaranlığı çəkilir, günəşin ilk şüaları tozlu mebellərin arasından süzülürdü. O, ayağa durdu və pəncərəni geniş açdı. Səhər küləyi otağa doldu, şamı söndürdü. Amma artıq şam işığına ehtiyac yox idi. Fəridənin daxilindəki qaranlıq bitmişdi. O, atasının əlindən tutdu və iyirmi il əvvəl yarımçıq qalmış o uşaqlıq gülüşü ilə günəşə tərəf baxdı.
Həyat artıq qorxulu bir oyun deyil, birlikdə yazılacaq yeni və təmiz bir kitab idi.
